دیدم (یاد آر ز شمع مرده یاد آر) که در آن چهار بیت که در آن‌ها مصراع‌های 



x

دیدم (یاد آر ز شمع مرده یاد آر) که در آن چهار بیت که در آن‌ها مصراع‌های



... تعمیم دادن یعنی چه؟ ...
... از بوستان سعدی درباره ی تلاش زحمت كشیدن ...
... فعل چیست؟ ...
... نباشید اگر ممكن است در مورد ضرب المثل زیر یك بند طنز امیز بنویسید ممنونم ...
... نباشید خدمت شما خانم معیری سوالی در مورد ارایه ای ادبی داشتم 1- انواع ...
... با واژه ی " صفت فاعلی مرکب مرخم" یا "صفت مفعولی مرکب مرخم" بر می خورم که ...

... را می شویم وهنگام دستشویی زیاد وسواس به خرج می دهم و موقع طهارت اب به شلوار ...
... حتی در مسائل خیلی ساده، گاهی اوقات برای همین از درس خوندن باز میمانم چون ...
... طوری که حتی پریز برق و کنترل تلویزیون را به علت بیماریم مدام می شویم. قفل ...
... دارم ( استرس از آینده و کار و بیکاری و .... ) و در ضمن خیلی افسرده و گوشه گیرهستم ...
... و بی اهمیت اضطراب و استرس شدید بهم دست میده و هرچقدر هم تلاش میکنم که به ...
... های جدید کمی هراس دارم لطفا بگویید در اولین برخورد چگونه باید رفتار کرد؟ ...
حمایت از ما | مشهدهاست
`

دیدم (یاد آر ز شمع مرده یاد آر) که در آن چهار بیت که در آن‌ها مصراع‌های




شعری از علامه دهخدا دیدم (یاد آر ز شمع مرده یاد آر) که در آن چهار بیت که در آن‌ها مصراع‌های زوج باهم و مصراع‌های فرد با هم هم‌قافیه بودند و بین هر چهار بیت تک بیتی با قافیه‌ی یکسان آمده بود. آیا این نیز نوعی مثمن (مسمط) است؟
لطفا در مورد انواع مسمط توضیح دهید.
سه شنبه 29/2/1388

پاسخ :
با عرض سلام خدمت شما دوست عزیز :

مسمط اشعاری اطلاق می‌شود از تعدادی بند تشكیل می شود. در هر بند، همه مصراع ها هم قافیه اند، مگر آخرین مصراع كه این یكی با مصراعهای آخر بندهای دیگر هم قافیه است. تعداد مصراعهای بندها در یك شعر ثابت و غالباً پنج یا شش است. بنابراین، می توان غزل یك شاعر را نیز با افزودن چند مصراع هم قافیه به مصراعهای اول، به مسّمط تبدیل كرد كه نوعی تضمین است و البته مقلّدانه و كم ارزش چون شاعر دوم، حرفی تازه نمی گوید و سخن شاعر نخستین را -غالباً ضعیفتر-كش می دهد .

بنیانگذار این قالب منوچهری دامغانی شاعر قرن پنجم است، که همهٔ مسمطات وی مسدس‌اند.

انواع مسمط:

به مسمط ‌هایی که بند و رشتهٔ مسمط آن‌ها مجموعهٔ سه مصراع باشد، مسمط مثلث اطلاق می‌شود. همین طور، به چهار مصراعی مربع، به پنج مصراعی مخمس، و به شش‌تایی مسدس می‌گویند.

منوچهری گوید:
خیزید و خز ‌آرید که هنگام خزان‌ست / باد خنک از جانب خوارزم وزان‌ست
آن برگ رزان بین که برآن شاخ رزان‌ست / گویی به مثل پیرهن رنگرزان‌ست

دهقان به تعجّب سر انگشت گزان‌ست
کاندر چمن و باغ نه گل ماند و نه گلنار

طاووس بهاری را دنبال بکندند / پرش ببریدند و به کنجی بفکندند
گویی به میان باغ، به زاریش پسندند / با او نه نشینند و نه گویند و نه خندند

وین پر نگارینش، بر او باز نبندند
تا آذر‌مه بگذرد و آید آذار


مخمس عاشقانهٔ زیر از شیخ بهایی است:

بد مرا شب دوشین، بزمکی به پنهانی کز درم درآمد یار، با جمال نورانی
گفتم این سخن هر دم، نزد دلبر جانی ساقیا بده جامی، زان شراب روحانی

تا دمی بیاسایم، زین حیات جسمانی

آمد از در و بنشست، بی‌وفا نگار من بزم ما گلستان کرد، یار گلعذار من
گفتمش دلا بنگر، چشم مست یار من بی وفا نگار من، می‌کند به کار من

خنده‌های زیر لب، عشوه‌های پنهانی

مخمس زیر از قاآنی است:

باز بر آمد به کوه، رایت ابر بهار سیل فرو ریخت سنگ، از زبر کوهسار
باز به جوش آمدند، مرغان از هر کنار فاخته و بوالملیح، صلصل و کبک و هزار

طوطی و طاووس و بط، سیره و سرخاب و سار

هست بنفشه مگر، قاصد اردیبهشت؟ کز همه گل‌ها دمید، پیشتر از طرف کشت
وز نفسش جویبار، گشته چو باغ بهشت گویی، با غالیه، بر رخش ایزد نوشت:

کای گل مشکین نفس، مژده بر از نوبهار


مصراع هر بند با هم قافیه های یكسان دارند (بند مسمط) و یک مصراع که قافیه آن مستقل است. (رشته مسمط یا مصراع تسمیط) و این شکل چند بار با قافیه های متفاوت تکرار می شود.

و اما مصراع های جدا با هم قافیه دارند، به مسمط هایی که بند مسمط و رشته مسمط آنها مجموعه سه مصراع باشد مسمط مثلث به چهار مصراع مربع و به پنج مصراعی مخمس و به شش مصراعی مسدس گویند. مسمط حداقل مثلث و حداکثر (معمولاً) مسدس است و همه مسمطات منوچهری مسدس است.

شعر دهخدا هم نوعی مسمط است كه در آن ویژگی های این گونه شعر مشاهده می شود .


پیروز باشید و پایدار .



 اين مطلب بدون دخالت انساني عينا از اين آدرس کپي شده و تمامي مسوليت آن با ناشر اصلي است.

برترین مطالب


... نف ...
... تیپ شخصیتی خو ...
... کودکان چیست؟ آیا این بیمار ...
... از زود رنجی نجات پیدا کرد؟ لطفا برای درمان زود رنجی کتاب مفیدی به من معرفی ...
... که یک دانش آموز 7 ساله دختر و بیش فعال چه خصوصی ...
... شخصیتی افراد «كمال گرا» توضیح دهید و آیا یك فرد می تواند دو تیپ شخصیتی ...

... امیرکبیر به دست چه کسی کشته شد؟ ...
... در گذشته از كجا رد می شده و اكنون از كجا رد میشود؟علت این نام گذاری چیست؟ ...
... را میخواستم واینكه ایا یهودیه جزو نامها ...
... قدمت شهر اهواز-مردم آن-معماری شهر - آب و هوا- و اقوام ساکن در آن به طور کامل........ ...
... احادیث در رابطه با وسواس را برایم بیان كنید . ضمنا زحمت كشیده بفرمایید ...
... شهر اهواز چند نفر است؟ ۲-از نظر جمعیت چندمی ...

سایر مطالب

سایر مطالب

*